Kiedy jest pierwszy dzień zimy?

Astronomiczna zima w 2026 roku zaczyna się 21 grudnia o 21:50, w chwili przesilenia zimowego. To najkrótszy dzień i najdłuższa noc w roku. Kalendarzowa zima zaczyna się dzień później, 22 grudnia, a meteorologiczna już 1 grudnia.

Najkrótszy dzień: 21 grudnia 2026, w 2027 dopiero 22 grudnia

W dniu przesilenia półkula północna jest najbardziej odchylona od Słońca. Słońce stoi w południe prosto nad Zwrotnikiem Koziorożca, a nad Polską wznosi się najniżej w całym roku. W Warszawie w południe jest zaledwie około 14 stopni nad horyzontem.

Przesilenie to jedna konkretna chwila, a nie cały dzień, więc data zależy od godziny. W 2026 roku wypada wieczorem 21 grudnia. W 2027 roku przesunie się na 22 grudnia o 3:42 w nocy i wtedy astronomiczna zima zacznie się tego samego dnia co kalendarzowa.

Od następnego dnia dzień zaczyna się wydłużać, na początku o kilka sekund dziennie. Pod koniec stycznia przybywa już po kilka minut na dobę.

Hel 7 godzin 15 minut, Ustrzyki 8 godzin 13 minut

W najkrótszy dzień północ Polski ma prawie godzinę światła mniej niż południe. Tak wygląda 21 grudnia 2026 roku:

• Hel: wschód 8:05, zachód 15:20, dzień trwa 7 godzin 15 minut,
• Warszawa: 7:43 i 15:25, czyli 7 godzin 42 minuty,
• Zakopane: 7:33 i 15:44, czyli 8 godzin 11 minut,
• Ustrzyki Górne: 7:21 i 15:34, czyli 8 godzin 13 minut.

Latem jest odwrotnie: na Helu dzień trwa wtedy ponad 17 godzin, o godzinę dłużej niż w Bieszczadach.

Najwcześniej ciemno w połowie grudnia, najpóźniej jasno na przełomie roku

Wiele osób zauważa, że już przed świętami zmrok przychodzi trochę później, a rano wciąż jest tak samo ciemno. To nie złudzenie. W Warszawie Słońce najwcześniej zachodzi około 10–16 grudnia, o 15:23. Najpóźniej wschodzi dopiero między 28 grudnia a 4 stycznia, o 7:45.

Powodem jest eliptyczna orbita Ziemi i nachylenie jej osi. Na przełomie roku Ziemia jest najbliżej Słońca i porusza się najszybciej, więc południe słoneczne przesuwa się każdego dnia o około pół minuty na później. Cały dzień „jedzie” w stronę późniejszych godzin: wieczory wydłużają się już przed przesileniem, a poranki jeszcze po nim się skracają. Najkrótszy pozostaje jednak 21 lub 22 grudnia.

Kalendarzowa zima 22 grudnia i Gody

Kalendarzowy pierwszy dzień zimy to w Polsce zawsze 22 grudnia. Tę datę, tak jak inne kalendarzowe początki pór roku, podaje IMGW, choć nie ustala jej żaden przepis.

W tradycji ludowej zima miała swoje święto, Gody. Nie był to jeden dzień, tylko cały okres od Wigilii do Trzech Króli, czas odpoczynku, odwiedzin i wróżb na nowy rok. Obchodzone dziś przez rodzimowierców Szczodre Gody w dniu przesilenia to współczesna rekonstrukcja, a nie zwyczaj zapisany w dawnych źródłach.

Dokładna chwila przesilenia przesuwa się co roku o kilka godzin, więc datę i godzinę trzeba aktualizować na kolejny rok.