Kiedy jest Black Friday?

W 2026 roku Black Friday, czyli Czarny Piątek, wypada 27 listopada. Rok później będzie to 26 listopada 2027. Data zmienia się co roku, ale reguła jest stała: to piątek po czwartym czwartku listopada.

Piątek po Święcie Dziękczynienia

Black Friday przyszedł do nas z USA, gdzie w czwarty czwartek listopada obchodzi się Święto Dziękczynienia. Następnego dnia wielu Amerykanów bierze wolne i rusza na zakupy świąteczne, a sklepy od dziesięcioleci czekają na nich z obniżkami.

W Polsce promocje rzadko mieszczą się w jednym dniu:

• Black Week to cały tydzień przed piątkiem, w 2026 roku od 23 do 29 listopada.
• Black Weekend to piątek, sobota i niedziela. Niedziela po Black Friday nie jest handlowa, więc sklepy stacjonarne są wtedy zamknięte i zostaje tylko internet.
• Cyber Monday to poniedziałek po Black Friday, w 2026 roku 30 listopada, a w 2027 roku 29 listopada. Nazwę wymyśliła w 2005 roku amerykańska organizacja handlu internetowego Shop.org i od początku chodziło o zakupy online.

W praktyce część sklepów zaczyna promocje już na początku listopada i kończy dopiero po Cyber Monday.

Chorobowe w fabrykach i korki w Filadelfii

Najstarszy znany zapis nazwy pochodzi z lat 1951–1952. Pismo dla kadry przemysłowej Factory Management and Maintenance pisało o „czarnym piątku” jako o dniu, w którym pracownicy masowo brali zwolnienie lekarskie, żeby mieć cztery dni wolnego po Święcie Dziękczynienia. Dla fabryk był to dzień pustych hal.

Nazwę spopularyzowała policja w Filadelfii. W latach 50. i 60. funkcjonariusze tak nazywali dzień, w którym miasto zapychały tłumy kupujących i turystów przyjeżdżających na mecz futbolowy rozgrywany w sobotę. Kupcy nie lubili tej nazwy i w 1961 roku próbowali ją zmienić na „Big Friday”. Nie udało się, a „Black Friday” w ciągu kilkudziesięciu lat rozszedł się po całym kraju.

Mit „z czerwonego na czarne” i krach złota z 1869 roku

Najczęściej powtarzana historia mówi, że sklepy przez większość roku notowały straty zapisywane czerwonym atramentem, a dopiero ten piątek wyprowadzał je „na czarne”, czyli na zysk. Brzmi przekonująco, ale to wyjaśnienie dopisali handlowcy w latach 80., żeby nazwa kojarzyła się lepiej niż z korkami i tłokiem.

Drugi mit to 24 września 1869 roku, gdy spekulanci Jay Gould i James Fisk doprowadzili do krachu na amerykańskim rynku złota. Ten dzień też nazwano czarnym piątkiem, ale z zakupami i listopadem nie ma nic wspólnego.

Najniższa cena z 30 dni przed obniżką

Od 1 stycznia 2023 roku każdy sklep, który ogłasza obniżkę, musi pokazać obok niej najniższą cenę z 30 dni przed obniżką. To efekt unijnej dyrektywy Omnibus i najprostszy sposób, żeby sprawdzić, czy promocja jest prawdziwa. Jeśli „przekreślona” cena jest wyższa niż ta z ostatniego miesiąca, rabat jest mniejszy, niż wygląda.

Zwróć uwagę na słowo „przed obniżką”, a nie „przed zakupem”. Sklep, który podnosi cenę tuż przed promocją, żeby potem ją „obniżyć”, według UOKiK stosuje nieuczciwą praktykę. Za brak informacji o najniższej cenie Inspekcja Handlowa może nałożyć karę do 20 000 zł, a przy powtarzających się naruszeniach do 40 000 zł.

Data Black Friday zmienia się co roku wraz z kalendarzem listopada i wymaga corocznej aktualizacji.