Kiedy jest zmiana czasu na letni?

Najbliższa zmiana czasu na letni będzie w nocy z soboty 27 marca na niedzielę 28 marca 2027. O 2:00 przesuwamy zegarki na 3:00, więc tej nocy śpimy godzinę krócej. W 2026 roku zegarki przestawialiśmy 29 marca.

Z 2:00 na 3:00 w ostatnią niedzielę marca

Termin nie jest przypadkowy. W całej Unii Europejskiej czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, w tej samej chwili: o 1:00 czasu uniwersalnego, czyli o 2:00 w Polsce. Dlatego data przesuwa się co roku o dzień lub kilka dni, ale zawsze wypada między 25 a 31 marca.

W 2027 roku zbiega się to z Wielkanocą. Kto wstaje na rezurekcję o 6:00, wstanie w praktyce o piątej według starego czasu.

Telefony i komputery przestawiają się same. Ręcznie trzeba poprawić zegar w piekarniku, samochodzie i na starszych budzikach. Pociągi, które są w trasie o 2:00, formalnie dojeżdżają godzinę później, bo w ciągu jednej minuty na peronie „mija” cała godzina.

Franklin żartował o świecach, Niemcy przestawili zegarki w 1916 roku

Często czyta się, że zmianę czasu wymyślił Benjamin Franklin. W 1784 roku, jako amerykański dyplomata w Paryżu, wysłał do „Journal de Paris” satyryczny list. Wyliczył w nim, ile świec zaoszczędziliby paryżanie, gdyby wstawali razem ze słońcem, i żartem proponował budzenie ich dzwonami i wystrzałami armat. O przestawianiu zegarków nie napisał ani słowa.

Pomysł w obecnej formie wysunęli Anglik William Willett i Nowozelandczyk George Vernon Hudson na przełomie XIX i XX wieku. Wprowadziła go jednak wojna. 30 kwietnia 1916 roku o 23:00 zegarki przesunęły Niemcy i Austro-Węgry, żeby oszczędzać węgiel na oświetlenie fabryk i ulic. Kilka tygodni później zrobiła to Wielka Brytania, a za nią większość walczących państw.

Polska przestawia zegarki od 1917 roku, na stałe od 1977

Na ziemiach polskich czas letni pojawił się w 1917 roku i obowiązywał z przerwami:

• w latach 1917–1919, jeszcze w czasie wojny i tuż po niej,
• podczas okupacji niemieckiej, według zasad Rzeszy,
• tuż po wojnie, do 1949 roku,
• w latach 1957–1964,
• nieprzerwanie od 1977 roku.

Do 1995 roku czas letni kończył się w Polsce w ostatnią niedzielę września. Od 1996 roku, razem z resztą Europy, trwa do ostatniej niedzieli października, czyli około siedmiu miesięcy w roku. Dziś zasady ustala unijna dyrektywa z 2000 roku, a w Polsce ustawa o czasie urzędowym i rozporządzenie premiera z konkretnymi datami.

Godzina snu mniej i ryzyko zawału w tygodniu po zmianie

Wiosenna zmiana jest dla organizmu trudniejsza niż jesienna, bo zabiera godzinę snu. Rano jest znowu ciemniej, a wieczorem jasno dłużej, więc zegar biologiczny potrzebuje kilku dni, żeby dogonić ten na ścianie.

Badacze sprawdzili, czy odbija się to na zdrowiu. Metaanaliza siedmiu badań, obejmująca ponad 115 tysięcy osób (Manfredini i współpracownicy, 2019), wykazała, że w tygodniu po zmianie czasu ryzyko zawału serca rośnie o kilka procent. Dla jednej osoby to niewiele, ale w skali kraju przekłada się na dodatkowe przypadki.

Najprościej przygotować się na kilka dni wcześniej: kłaść się spać po 15–20 minut wcześniej niż zwykle i rano wychodzić na światło dzienne.

Data przypada zawsze w ostatnią niedzielę marca i wymaga aktualizacji co roku.