Kiedy są Katarzynki?

Katarzynki obchodzimy w noc z 24 na 25 listopada, w wigilię świętej Katarzyny Aleksandryjskiej. To historyczny, męski odpowiednik Andrzejek: wróżby dotyczyły wtedy przede wszystkim kawalerów.

Geneza tradycji

Święta Katarzyna Aleksandryjska uznawana była za patronkę cnotliwych kawalerów pragnących w przyszłości znaleźć żonę i założyć rodzinę. Zwyczaj wróżb katarzynkowych, obok bardziej znanych andrzejek, cieszył się największą popularnością na polskich wsiach w XVIII i XIX wieku, w okresie, gdy kończyły się prace polowe i zostawało więcej czasu na spotkania towarzyskie. W przeciwieństwie do hucznych, kobiecych zabaw andrzejkowych, katarzynki miały charakter bardziej kameralny: młodzi mężczyźni spotykali się przy świecach, by wspólnie wróżyć sobie przyszłość.

Wróżby katarzynkowe

Najbardziej charakterystyczną wróżbą było wstawianie do wody ściętej gałązki wiśni: jeśli zakwitła w okolicach Bożego Narodzenia, zapowiadało to ślub jeszcze w najbliższym karnawale. Ważną rolę odgrywały też sny, którym w noc katarzynkową przypisywano szczególną moc wróżebną co do przyszłej żony. Piekło się także korzenne pierniki zwane katarzynkami, przyprawione goździkami i pieprzem, które miały przynosić szczęście w miłości.

Katarzynki dziś

W przeciwieństwie do andrzejek, które pozostają żywą i popularną tradycją, katarzynki są dziś świętem właściwie zapomnianym i niszowym, znanym głównie z lekcji historii czy regionalnych izb pamięci. Współcześnie nieliczne inicjatywy kulturalne i edukacyjne przypominają o tym zwyczaju, częściej jako ciekawostkę z dawnej Polski niż realnie obchodzoną okazję.