Kiedy są Andrzejki?

Andrzejki, wieczór wróżb, obchodzimy w noc z 29 na 30 listopada, w wigilię świętego Andrzeja. Data jest stała, bo wynika z dnia liturgicznego wspomnienia tego świętego, a tradycja sięga w Polsce co najmniej XVI wieku.

Skąd wzięły się Andrzejki

Pierwszą pisemną wzmiankę o andrzejkowych wróżbach w polskiej literaturze pozostawił Marcin Bielski w 1557 roku w komedii “Justyn i Konstancja”, opisując tam między innymi lanie wosku. Zwyczaj powstał z połączenia dawnych, przedchrześcijańskich obrzędów wróżebnych z kalendarzem liturgicznym Kościoła. Niektóre źródła łączą korzenie wróżb matrymonialnych z wierzeniami starogermańskimi, związanymi z bóstwem miłości i płodności, inne wskazują na grecką etymologię imienia Andrzej, które oznacza “mężczyznę”. Przez wieki wróżby te miały charakter wyłącznie matrymonialny i praktykowały je głównie panny na wydaniu.

Lanie wosku i inne wróżby

Najbardziej znaną wróżbą jest lanie wosku: roztopiony wosk wylewa się przez otwór klucza do zimnej wody, a kształt, jaki zastygnie na powierzchni, ma zapowiadać przyszłość, dawniej najczęściej sylwetkę przyszłego męża lub symbol jego zawodu. Do popularnych zwyczajów andrzejkowych należały też wróżby z butami (ustawianymi rządkiem w stronę drzwi, by wskazać, która z panien pierwsza wyjdzie za mąż) oraz wróżby z kartkami z imionami chowanymi pod poduszką. Współcześnie Andrzejki straciły matrymonialny charakter i są przede wszystkim okazją do wieczornych spotkań, zabaw i imprez rozpoczynających karnawałowy sezon.